Tầm soát rối loạn thăng bằng và dự đoán nguy cơ té ngã ở người cao tuổi: Ứng dụng thang điểm Brief BESTest

Té ngã ở người cao tuổi là một vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng, dẫn đến nhiều hệ lụy nặng nề như chấn thương phần mềm, gãy xương (đặc biệt là gãy cổ xương đùi), bất động kéo dài, suy giảm chất lượng sống và tạo gánh nặng chi phí y tế lớn. Sự thoái hóa theo tuổi tác của hệ thống cơ xương khớp, thần kinh, thị giác và tiền đình là những nguyên nhân hàng đầu gây nên tình trạng rối loạn thăng bằng – yếu tố nguy cơ trực tiếp dẫn đến té ngã.

Nhằm phát hiện sớm và phòng ngừa té ngã, nhóm nghiên cứu gồm BS.CKI Nguyễn Minh Hiếu, CN. Phạm Thị Diệu Khang và CN. Thạch Qui Sách tại Khoa PHCN – YDCT, Bệnh viện Đa khoa Bưu Điện (TP.HCM) đã thực hiện đề tài: “Khảo sát tình trạng rối loạn thăng bằng và mối liên quan đến té ngã trên bệnh nhân cao tuổi tại Bệnh viện Đa khoa Bưu Điện” (thực hiện từ tháng 04/2024 đến tháng 10/2024).

Đánh giá thăng bằng qua công cụ lâm sàng
Nghiên cứu cắt ngang mô tả được triển khai trên 26 bệnh nhân từ 60 tuổi trở lên (độ tuổi trung bình 64.2 +/- 3.3 điều trị ngoại trú tại khoa. Để khảo sát chức năng kiểm soát thăng bằng và tư thế, nhóm tác giả đã sử dụng hai công cụ lượng giá chính:

• ·         Thang điểm Berg (BBS): Công cụ truyền thống gồm 14 tiêu chí, đánh giá khả năng thăng bằng tĩnh và động.
• ·         Thang điểm Brief BESTest: Phiên bản rút gọn gồm 8 tiêu chí đánh giá 6 hệ thống kiểm soát thăng bằng chuyên sâu (giới hạn vững vàng, phản xạ chỉnh thế, tương tác cảm giác...), thời gian thực hiện nhanh gọn chỉ mất khoảng 10 phút với các dụng cụ đơn giản.

Kết quả nghiên cứu và giá trị dự đoán té ngã
Các kết quả ghi nhận từ nghiên cứu cung cấp nhiều thông tin lâm sàng giá trị:

• ·         Tỷ lệ té ngã: Có 30.7% bệnh nhân ghi nhận từng bị té ngã trong vòng 12 tháng qua (trong đó tỷ lệ té ngã mới và té ngã tái phát đều chiếm 15.4%). Hậu quả té ngã chủ yếu gây ra chấn thương mô mềm và chấn thương xương khớp.
• ·         Mối liên quan với điểm số thăng bằng: Điểm số thăng bằng ở nhóm có tiền sử té ngã thấp hơn rõ rệt so với nhóm không té ngã. Cụ thể, điểm Brief BESTest trung bình ở nhóm té ngã là 17.1 +/- 2.6 so với 9.4 +/- 2.1 ở nhóm không té ngã.
• ·         Giá trị dự đoán của thang điểm Brief BESTest: Nghiên cứu đã xác định điểm cắt (cut-off) là 18 điểm. Với điểm cắt này, Brief BESTest đạt độ nhạy 75.00% và độ đặc hiệu 66.67% trong việc phát hiện và dự đoán nguy cơ té ngã ở bệnh nhân cao tuổi.

Giá trị ứng dụng trong Phục hồi chức năng
Thang điểm Brief BESTest chứng minh tính khả thi cao, dễ thực hiện và có giá trị dự đoán nguy cơ té ngã tin cậy trong môi trường điều trị ngoại trú. Việc đưa công cụ này vào quy trình tầm soát thường quy tại các phòng khám Phục hồi chức năng và cơ sở y tế ban đầu sẽ giúp nhân viên y tế phát hiện sớm đối tượng có nguy cơ cao. Từ đó, các chuyên gia có thể kịp thời thiết kế các chương trình tập luyện thăng bằng, tái huấn luyện dáng đi và can thiệp môi trường sống nhằm phòng ngừa té ngã chủ động cho người cao tuổi trong cộng đồng.