Ứng dụng sóng xung kích trong điều trị viêm cân gan bàn chân: Bước tiến mới trong phục hồi chức năng

Viêm cân gan bàn chân (Plantar Fasciitis) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đau gót chân mạn tính, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đi lại và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Bệnh phổ biến ở độ tuổi 45–64 (nữ nhiều hơn nam), đặc biệt là ở nhóm người đứng lâu, thừa cân hoặc có cấu trúc vòm chân bẹt/cao. Dù điều trị bằng thuốc đem lại tác dụng cắt cơn đau tức thời, các biện pháp can thiệp Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng (PHCN) không dùng thuốc ngày càng khẳng định vai trò then chốt trong việc kiểm soát bệnh bền vững và lâu dài. 

Vừa qua, nhóm nghiên cứu gồm CN. Trịnh Thụy Thùy Trang, CN. Bùi Đăng Khương và CN. Lê Thị Hồng Thắm tại Khoa PHCN – YDCT, Bệnh viện Đa khoa Bưu Điện (TP.HCM) đã báo cáo đề tài: “Đánh giá ban đầu hiệu quả điều trị bệnh lý viêm cân gan bàn chân kết hợp sóng xung kích”.

Giải pháp không xâm lấn, tối ưu hiệu quả điều trị

• Liệu pháp sóng xung kích ngoài cơ thể (ESWT - Extracorporeal Shock Wave Therapy) là kỹ thuật sử dụng sóng âm năng lượng cao mang lại nhiều tác động sinh học tích cực: giúp giảm căng cơ, ức chế co thắt, kích thích sản sinh collagen và hỗ trợ làm tan sự vôi hóa tại vùng gân – cân bị tổn thương.
• Nghiên cứu được triển khai theo phương pháp mô tả tiến cứu hàng loạt ca trên 15 bệnh nhân viêm cân gan chân đã điều trị bảo tồn thất bại trên 3 tuần. Phác đồ can thiệp sóng xung kích điểm đau được áp dụng với thông số chuẩn: Áp suất 2 bar, tần số 10 Hz và 3.000 xung/lần điều trị.

Kết quả can thiệp đầy triển vọng

Tình trạng lâm sàng và chức năng của người bệnh được lượng giá bằng thang điểm của Hiệp hội Chỉnh hình Cổ bàn chân Hoa Kỳ (AOFAS) tại các thời điểm trước điều trị, sau 1 tuần và sau 2 tuần:

• Hiệu quả giảm đau vượt trội: Mức độ đau cổ – bàn chân cải thiện rõ rệt, điểm trung vị tăng từ 20 điểm (đau thường xuyên, hạn chế đi lại) lên 30 điểm (chỉ đau nhẹ/thoảng qua) sau 2 tuần can thiệp.
• Cải thiện chức năng vận động: Điểm vận động chung tăng từ 7 lên 10; khả năng và tư thế đứng tì nén trọn vẹn lòng bàn chân phục hồi tối đa (từ 8 lên 10 điểm).
• Tổng điểm chức năng chung (AOFAS): Tăng đáng kể từ mức trung vị 72 điểm (xếp loại Trung bình) trước điều trị lên 88 điểm (xếp loại Khá) sau 2 tuần.

Nghiên cứu cũng ghi nhận sự cải thiện này không phụ thuộc vào tuổi tác, giới tính hay chỉ số BMI của người bệnh.

Định hướng mở rộng trong chuyên ngành Phục hồi chức năng
Kết quả bước đầu tại Bệnh viện Đa khoa Bưu Điện đã minh chứng sóng xung kích là một giải pháp can thiệp PHCN an toàn, hiệu quả cao và không xâm lấn cho bệnh nhân viêm cân gan chân[cite: 1]. Đề tài cung cấp thêm bằng chứng thực tiễn giá trị, tạo tiền đề để các cơ sở y tế và đơn vị PHCN trên địa bàn TP.HCM tiếp tục nhân rộng, nghiên cứu trên cỡ mẫu lớn hơn và tối ưu hóa phác đồ điều trị chuyên sâu cho người bệnh.