Điện châm kết hợp tập phục hồi giọng: Giải pháp tối ưu cho bệnh nhân liệt dây thanh sau phẫu thuật tuyến giáp

Liệt dây thanh là một trong những biến chứng thường gặp sau phẫu thuật tuyến giáp do tổn thương dây thần kinh thanh quản quặt ngược. Tình trạng này khiến người bệnh bị khàn tiếng kéo dài, hụt hơi, rối loạn nuốt, gây cản trở lớn trong giao tiếp hằng ngày và làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống.

Tại Hội nghị Phục hồi Chức năng TP. Hồ Chí Minh năm 2025, BS.CKII. Lưu Thị Thanh Loan (Khoa Phục hồi Chức năng – Bệnh viện Chợ Rẫy) đã báo cáo công trình nghiên cứu: “Đánh giá hiệu quả điều trị liệt dây thanh sau phẫu thuật tuyến giáp bằng phương pháp điện châm kết hợp tập phục hồi giọng tại Bệnh viện Chợ Rẫy”.

Kết hợp Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng hiện đại
Bên cạnh các can thiệp ngoại khoa như tiêm mỡ tự thân hay phẫu thuật nối thần kinh, sự kết hợp giữa Điện châm (Y học cổ truyền) và Bài tập phục hồi giọng (Âm ngữ trị liệu/PHCN) mang lại giải pháp điều trị bảo tồn, không xâm lấn toàn diện. Điện châm giúp kích thích dẫn truyền thần kinh – cơ vùng thanh quản, trong khi các bài tập phục hồi giọng giúp người bệnh tối ưu hóa luồng hơi thở và tăng cường khả năng khép mở dây thanh.

Nghiên cứu can thiệp lâm sàng có nhóm chứng được thực hiện trên 60 bệnh nhân liệt dây thanh sau phẫu thuật tuyến giáp tại Bệnh viện Chợ Rẫy (từ tháng 04/2023 đến 07/2024), chia đều thành 2 nhóm:

• ·         Nhóm can thiệp (30 BN): Điều trị bằng điện châm kết hợp bài tập phục hồi giọng (30 phút/lần, 2 lần/tuần, trong 6 tuần).
• ·         Nhóm đối chứng (30 BN): Đơn thuần tập phục hồi giọng theo cùng liệu trình.

Hiệu quả phục hồi giọng nói và chức năng vượt trội
Sau 6 tuần can thiệp, nhóm kết hợp điện châm và tập phục hồi giọng ghi nhận những chuyển biến vượt trội so với nhóm chứng:

• ·         Cải thiện triệu chứng lâm sàng: Tỷ lệ khàn tiếng giảm sâu từ 100% xuống còn 20% (so với 40% ở nhóm chứng); tình trạng rối loạn nuốt hồi phục hoàn toàn (giảm từ 63,3% về 0%).
• ·         Nâng cao chức năng phát âm: Thời gian phát âm tối đa (MPT) tăng mạnh từ 5,2 giây lên 13,8 giây (giúp cải thiện khả năng giữ hơi khi nói); tỷ số $s/z$ đạt mức sinh lý 1,25 (phản ánh sự hồi phục đóng mở của dây thanh).
• ·         Cải thiện chỉ số khuyết tật giọng nói (VHI): Điểm trung vị VHI giảm ngoạn mục từ 97,5 xuống 5,5 điểm; điểm đánh giá cảm xúc giảm từ 25 xuống còn 2,8 điểm, giúp người bệnh giải tỏa rào cản mặc cảm tâm lý và tái hòa nhập tự tin.
• ·         Hồi phục di động dây thanh trên nội soi: Tỷ lệ dây thanh phục hồi di động tốt ở nhóm can thiệp đạt 80%, cao hơn rõ rệt so với nhóm đối chứng (46,7%).
• ·         Đánh giá hiệu quả chung: Tỷ lệ đạt kết quả điều trị loại Tốt ở nhóm nghiên cứu đạt 83,3% (so với 53,3% ở nhóm đối chứng) với số buổi can thiệp trung bình ít hơn ($10,8$ buổi so với $13,7$ buổi).

Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu tại Bệnh viện Chợ Rẫy khẳng định hiệu quả cộng gộp nổi bật của liệu pháp điện châm kết hợp tập phục hồi giọng. Đây là phác đồ can thiệp PHCN an toàn, hiệu quả, giúp rút ngắn thời gian điều trị và nâng cao rõ rệt chất lượng sống cho người bệnh có tổn thương dây thần kinh thanh quản quặt ngược sau phẫu thuật tuyến giáp.